In opdracht van de Nederlandse Hartstichting en met subsidie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voert TNO Arbeid sinds 1999 jaarlijks de Nationale Gezondheidstest (NGT) uit om meer zicht te krijgen op de mate van lichamelijke activiteit, de fitheid, de leefstijl en het gewicht van de Nederlandse bevolking en om de bevolking te stimuleren tot meer lichamelijke activiteit.

Regelmatig bewegen is belangrijk voor de gezondheid. Bijna de helft van de mensen die te weinig bewegen is van plan meer te gaan bewegen. Toch blijkt dat deze intentie vaak niet omgezet wordt in een daadwerkelijke verandering van beweeggedrag. Hoe kunnen belemmeringen overwonnen worden en wat hebben mensen nodig om daadwerkelijk in beweging te komen?

• Voor welke vormen van bewegen kiezen mensen die te weinig bewegen of overgewicht hebben als ze het dringende advies krijgen om dagelijks meer te gaan bewegen dan ze nu doen?
• Hoe willen ze dan tijd vrij maken om meer te gaan bewegen?
• Wat stimuleert ze om daadwerkelijk meer in beweging te komen?

Om deze vragen te beantwoorden was het thema van de Nationale Gezondheidstest 2004 ‘Bewegen: wat houdt jou tegen?’ De Nationale Gezondheidstest wordt jaarlijks uitgevoerd door TNO en Stichting Pur Sang, met subsidie van de Nederlandse Hartstichting en het ministerie van VWS ( www.nationalegezondheidstest.nl ). Via een massamediale campagne worden volwassen Nederlanders opgeroepen voor de test, waarbij lengte, gewicht, buikomvang, conditie, buikspierkracht en leefstijl worden gemeten. De deelnemer krijgt direct na afloop een op de persoon toegesneden leefstijladvies.

Deelnemers Aan de Nationale Gezondheidstest 2004 hebben 2330 deelnemers deelgenomen. Ruim 80% van de deelnemers (n=1897) beweegt te weinig of is te zwaar. Voor hen is meer bewegen van belang voor hun gezondheid. Dit rapport beperkt zich daarom tot deze groep.

Favoriete beweegactiviteiten Vrijwel iedereen kiest zowel voor matig intensieve als intensieve beweegactiviteiten als ze een dringend advies zouden krijgen om meer te gaan bewegen. De meest favoriete beweegactiviteiten zijn fietsen (83%), lopen (77%), huishoudelijke klussen (76%) en recreatief sporten (66%). Er wordt dus met name gekozen voor gemakkelijk uitvoerbare, goedkope beweegactiviteiten, die je op elk moment zelf kunt doen. Ook zijn het activiteiten die je gemakkelijk dagelijks kunt doen.

Tijd vrijmaken voor beweegactiviteiten Om meer in beweging te komen wil meer dan de helft minder TV gaan kijken en ruim eenderde minder gaan computeren. Tijd vrijmaken door minder TV te kijken is een reële optie: gemiddeld kijken volwassen Nederlanders anderhalf tot twee uur TV per dag.

Bewegingsstimulerende factoren Er is met name behoefte aan informatie en persoonlijk advies over geschikte beweeg- en sportmogelijkheden (70-78%) en aan maatjes om samen mee te bewegen of te sporten (72-73%). Daarnaast kan het sporten gestimuleerd worden door kennismakingsprogramma’s met diverse sporten (58%), goedkopere sportmogelijkheden (55%), sportmogelijkheden dichtbij huis (63%) en betere begeleiding bij het sporten (59%).  

Bewegingsstimulering zou zich met name moeten richten op gemakkelijk uitvoerbare, goedkope beweegactiviteiten. Ook kan men inspelen op het feit dat de tijd daarvoor vooral kan worden vrijgemaakt door de TV en PC links te laten liggen. Aan de behoefte van veel mensen om een persoonlijk advies te krijgen over geschikte beweeg- en sportmogelijkheden kan tegemoet gekomen worden door het aanbieden van gezondheids- en fitheidstesten op internet en in sportcentra c.q. fysiotherapiepraktijken. Daarnaast zouden mensen die met leefstijlgerelateerde klachten in de zorgsector terechtkomen, in die setting persoonlijk advies moeten ontvangen over het belang van bewegen voor hun gezondheid en over voor hen geschikte beweegmogelijkheden. Dit betekent echter dat de zorgsector (inclusief de bedrijfsarts) zich veel bewuster moet worden van hun rol in het stimuleren van een gezonde leefstijl. In het zoeken van beweeg- of sportmaatjes kunnen internetsites en aanbieders van sporten beweegactiviteiten een belangrijke rol spelen. Ook het werk is een goede setting voor het opzetten van een ‘maatjes’-systeem.